Hakem Rehberi

Hakem değerlendirmesi, Turkish Management Review’un bilimsel yayın kalitesini ve akademik kayıtların güvenilirliğini koruyan temel süreçlerden biridir. Hakemlerden değerlendirmelerini uzmanlık, tarafsızlık, gizlilik, yapıcılık ve zamanında geri bildirim ilkeleri doğrultusunda yürütmeleri beklenir.

1. Daveti Kabul Etmeden Önce

Hakem, değerlendirme davetini kabul etmeden önce:

• Çalışmayı bilimsel yeterlilikle değerlendirebilecek uzmanlığa sahip olup olmadığını,
• Değerlendirmeyi belirtilen süre içinde tamamlayıp tamamlayamayacağını,
• Tarafsızlığını etkileyebilecek herhangi bir çıkar çatışmasının bulunup bulunmadığını

değerlendirmelidir.

Çalışmanın uzmanlık alanı dışında kalması veya değerlendirmenin zamanında tamamlanamayacak olması durumunda davet gecikmeden reddedilmelidir.

2. Çıkar Çatışması

Hakemler; yazarlarla veya çalışmayla bağlantılı olabilecek mali, kurumsal, mesleki, akademik ya da kişisel ilişkilerini editöre bildirmelidir.

Aynı kurumda çalışma, yakın tarihli ortak yayın veya proje, danışmanlık ilişkisi, akademik rekabet, yakın kişisel ilişki ya da araştırmanın sonucundan doğrudan veya dolaylı yarar sağlama ihtimali çıkar çatışması oluşturabilir.

Çıkar çatışmasının bulunup bulunmadığından emin olunamıyorsa değerlendirmeye başlamadan önce editöre danışılmalıdır.

3. Gizlilik

Hakeme iletilen makale, ek dosyalar, veriler ve editoryal yazışmalar gizli belgelerdir.

Hakemler:

• Makaleyi veya içeriğini üçüncü kişilerle paylaşamaz,
• Yazarlarla doğrudan iletişim kuramaz,
• Yayımlanmamış bilgi, yöntem, veri veya fikirleri kişisel ya da akademik çıkarları için kullanamaz,
• Editörün önceden yazılı izni olmadan değerlendirmeye başka bir kişiyi dâhil edemez,
• Değerlendirme tamamlandıktan sonra indirdikleri dosyaları güvenli biçimde silmelidir.

Bir araştırmacı veya lisansüstü öğrencinin değerlendirmeye katkı sunması ancak editörün önceden izni ve katkıda bulunan kişinin açıkça bildirilmesiyle mümkündür.

4. Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı

Hakemler; makalenin tamamını veya herhangi bir bölümünü, özetini, verilerini, tablolarını, görsellerini ya da ek dosyalarını üretken yapay zekâ sistemlerine veya gizliliği güvence altına alınmamış üçüncü taraf araçlara yükleyemez.

Yapay zekâ araçları, bilimsel değerlendirmenin yapılması, hakem görüşünün üretilmesi veya yayın kararının belirlenmesi amacıyla kullanılamaz. Hakem, sunduğu raporun doğruluğundan, özgünlüğünden ve bilimsel değerlendirmesinden şahsen sorumludur.

Hakemin kendi yazdığı raporda yalnızca dil ve anlatım düzeltmesi amacıyla bir araç kullanması durumunda dahi makaleye ait gizli bilgi veya metinlerin sisteme aktarılmaması gerekir.

5. Değerlendirme Ölçütleri

Hakem raporunda, çalışmanın türüne uygun olarak aşağıdaki hususlar değerlendirilmelidir:

• Derginin amaç ve kapsamına uygunluk,
• Araştırma probleminin önemi ve açıklığı,
• Çalışmanın özgünlüğü ve alana katkısı,
• Kuramsal çerçevenin yeterliliği,
• Literatürün güncelliği ve araştırma sorusuyla ilişkisi,
• Yöntemin araştırma amacıyla uyumu,
• Örneklem, veri toplama ve analiz süreçlerinin yeterliliği,
• Bulguların açık ve tutarlı biçimde sunulması,
• Tartışma ve sonuçların bulgulara dayanması,
• Sınırlılıkların ve gelecek araştırma önerilerinin açıklanması,
• Araştırma ve yayın etiğine uygunluk,
• Tabloların, şekillerin, kaynakların ve dilin yeterliliği.

Hakem, çalışmada etik ihlal, veri uydurma veya çarpıtma, intihal, mükerrer yayın, uygunsuz atıf ya da başka bir araştırma bütünlüğü sorunu bulunduğundan şüphelenirse bunu yalnızca editöre yönelik gizli açıklama alanında bildirmelidir. Hakem doğrudan yazarla iletişime geçmemeli ve bağımsız bir soruşturma yürütmemelidir.

6. Hakem Raporunun Hazırlanması

Hakem raporunun açık, gerekçeli, yapıcı ve uygulanabilir olması beklenir. Raporun aşağıdaki yapıda hazırlanması önerilir:

1. Çalışmanın amacı ve genel niteliği hakkında kısa değerlendirme,
2. Temel bilimsel veya yöntemsel sorunlar,
3. İkincil düzeltmeler ve açıklama gerektiren noktalar,
4. Editöre yönelik gizli değerlendirme ve karar önerisi.

Eleştiriler mümkün olduğunca sayfa, bölüm, tablo veya paragraf belirtilerek somutlaştırılmalıdır. Yazarların kişilikleri, yeterlilikleri, kurumları veya kimlik özellikleri hakkında yorum yapılmamalıdır. Aşağılayıcı, küçümseyici ya da kişisel ifadeler kullanılmamalıdır.

Kaynak önerileri yalnızca makalenin bilimsel niteliğini geliştirmek için gerekli ve doğrudan ilgili olduğunda sunulmalıdır. Hakemin kendi çalışmalarına veya belirli yayınlara gereksiz atıf yapılmasını istemesi kabul edilemez.

7. Karar Önerileri

Hakemler aşağıdaki karar seçeneklerinden birini gerekçeli olarak önerebilir:

• Kabul: Çalışma önemli bir değişiklik gerektirmeden yayımlanabilir.
• Küçük Düzeltme: Çalışmanın temel yapısını değiştirmeyen sınırlı düzeltmeler gereklidir.
• Büyük Düzeltme: Çalışmanın yeniden değerlendirilmesini gerektiren önemli kuramsal, yöntemsel veya anlatımsal düzeltmeler bulunmaktadır.
• Ret: Çalışmada düzeltmeyle giderilemeyecek temel bilimsel veya yöntemsel sorunlar bulunmaktadır.

Hakem önerisi editöre danışmanlık niteliğindedir. Makaleye ilişkin nihai karar Baş Editör veya yetkilendirilen editör tarafından verilir.

8. Değerlendirme Süresi

Hakemlere değerlendirmelerini tamamlamaları için 30 gün süre verilir. Değerlendirmenin belirtilen sürede tamamlanamayacağının anlaşılması hâlinde editörlük gecikmeden bilgilendirilmeli ve gerekli ise ek süre talep edilmelidir.

Hakemden revize edilen çalışmayı yeniden değerlendirmesi istendiğinde, yazarların hakem görüşlerine verdikleri yanıtlar ve yaptıkları değişiklikler birlikte incelenmelidir.

9. Hakem Anonimliği

Turkish Management Review çift kör hakemlik sistemini uygular. Hakemler kimliklerini doğrudan veya dolaylı biçimde ortaya çıkarabilecek ifadeler kullanmamalı; yükledikleri dosyalarda ad, kurum veya kişisel belge bilgisi bulunmadığını kontrol etmelidir.

10. Hakemlik Belgesi

Değerlendirmesini tamamlayan hakemlere talepleri hâlinde hakemlik belgesi düzenlenebilir. Hakemlik belgesi, makale içeriğini veya yazar kimliğini açıklamadan gerçekleştirilen akademik katkıyı doğrular.